Die spree met foete, nog 'n spanpoging van die bekroonde rympiesmaker, Philip de Vos en die uitsonderlik talentvolle illustreerder, Piet Grobler, kan natuurlik nie anders as om Afrikaanse boekeliefhebbers na hulle beursies te laat gryp nie. En die boek stel ook nie teleur nie. Die illustrasies konkretiseer die woordteks voortreflik - die illustrasie van "Marietjie die stinkblaarboom" is my persoonlike gunsteling - en vorm letterlik deel van die woordteks. Die rympies is vermaaklik en demonstreer weer eens De Vos se vermoë om Afrikaans kreatief te gebruik.

Die spree met foete is 'n versameling Afrikaanse verse uit die Nederlandse skrywer, Annie MG Schmidt se bundel Ziezo. In die lig daarvan dat Annie Schmidt, volgens die uitgewer, die inspirasie agter Philip de Vos se rympieskrywery was, is hierdie boek op persoonlike vlak 'n waardige huldeblyk aan Annie Schmidt, een van Nederlandse se bekendste en geliefdste outeurs.

Maar ook op literêre gebied is die vertaling van haar verse in Afrikaans 'n belangrike mylpaal - veral in 'n tyd waarin daar min prominente Europese kinderboekouteurs Afrikaans praat. En 'n prominent outeur is sy beslis. As gevolg die langdurige verspreiding, herdrukke, vertalings en bewerkings van haar werk en haar gewildheid onder die breë Nederlandse leserspubliek is Schmidt deur die Nederlandse pers as "Die Ware koningin van Nederland" gedoop. Van haar heel bekendste boeke vir kinders, die reeks oor Jip en Janneke is tot op hede meer as 3 miljoen in Nederland alleen verkoop.

Ten spyte van haar gewildheid by kinder-en volwassene lesers wat haar leer ken het deur haar populêre mediaprogramme, kabarette, stories, komedies en volwassene en kinderverse, verwerf sy byna geen literêre status in Nederland in die jare vyftig en sestig nie. Eers toe opvattings oor literatuur in die jare sewentig verander en onder die vaandel van emansipasie en demokratisering ook leesbaarheid en toeganklikheid as kriteria erken, word sy in die literêre hoofstroom opgeneem. Veral die status van kinderliteratuur in Nederland het gebaat by hierdie veranderde literêr- teoretiese opvattings. In 1988 ontvang sy boonop die hoogaangeskrewe Hans Andersen-medalje van Astrid Lindgren.

Volgens Nederlandse kommentators wil haar versies lesers vermaak en ook 'n bietjie laat dink. Haar werk word bestempel as die portret van 'n samelewing - ook omdat sy mimeties werk en haar werk oor soveel jare heen strek. Haar gewildheid onder kinderlesers word toegeskryf aan haar solidariteit met kinders en haar vermoë om die swakhede van sommige volwassenes uit te buit en te satiriseer.

Of hierdie vertaling aan Afrikaanse kinders dieselfde leesplesier sal verskaf om dieselfde redes as hierbo genoem, kan bevraagteken word. Enkele getuienis van kinders se reaksie op die boek spreek van nee. Die onbekende Europese konteks en kennis van verwysingstekste wat nie noodwendig deel van die Afrikaanse kind se verwysingsraamwerk uitmaak nie is, myns insiens, twee hindernisse. Daarom sal veel van die satire en sosiale kommentaar die Afrikaanse kind verbygaan - tensy dit natuurlik geduldig deur 'n volwassene leser aan die kind uitgewys en verduidelik word. Verder hinder die deugaanse weglating van die dubbele ontkenning in De Vos se verse my - soos ook in sy ander publikasies - steeds. Veral hier klink dit "Nederlands" en skep dit verwydering met gesproke Afrikaans wat afstand tussen die kind en die teks kan teweegbring.

Die publikasie is nietemin pragtig en as volwassene het ek veel plesier daaraan gehad. Koop dit as 'n geskenk om iemand op te kikker of as 'n koffietafelboek en verskaf aan gaste wat dalk vir jou moet wag, groot plesier.

Die spree met foete.
Afrikaanse verwerkings van Annie M.G. Schmidt-verse. Philip de Vos en Piet Grobler. Human & Rousseau. ISBN: 0-7981-4234-0.

Maritha Snyman